สี่เหลี่ยมมุมมน: ชุดการสอนที่  1   
ตอนที่ 2
การแปรรูปปลาสลิดเค็ม
 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


ใบความรู้ที่   2

การแปรรูปปลาสลิดเค็ม

 

สลิดแดดเดียว

 

           

                  อำเภอบางพลีมีพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม  มีลำคลองมากมาย มีปลาหลากหลายชนิด มีอาชีพทำการเกษตร ทำนาและเลี้ยงปลา  ในอำเภอบางพลีมีปลาสลิดเป็นจำนวนมากเกินความต้องการในการนำมาปรุงอาหารในแต่ละครั้ง  คนสมัยก่อนได้นำปลาสลิดมาแปรรูปเป็นปลาสลิดแห้งแดดเดียว เพื่อเก็บไว้รับประทาน  และนำส่วนที่เหลือออกขายเป็นอาชีพเพื่อเสริมรายได้  ให้แก่ครอบครัว
          ปลาสลิดเป็นปลาที่ไม่นิยมบริโภคสด แต่นิยมทำเป็นปลาสลิดแห้ง ซึ่งมี 2 ชนิด ได้แก่ ปลาสลิดแห้งเค็มและปลาสลิดแห้งไม่เค็ม  การทำปลาสลิดตากแห้งนิยมทำกันในเดือน พฤศจิกายน - พฤษภาคม พอถึงฤดูฝนก็จะหยุดทำเพราะปลาสลิดที่ถูกฝนแล้วกลิ่นจะไม่ดีรสชาติไม่อร่อย

 

แนวโน้มในอนาคต

                 ปลาสลิดมีแนวโน้มด้านตลาดในอนาคตแจ่มใส  เพราะปลาสลิดตากแห้งเป็นที่นิยมบริโภคกันอย่างแพร่หลายทั่วทุกภูมิภาค  ทั้งยังส่งเป็นสินค้าออกอีกส่วนหนึ่งด้วย

 

 

 

 

 

 

ใบงานที่ 2

แบบฝึกทักษะการปฏิบัติ

กว่าจะเป็น........ปลาสลิดเค็ม

คำชี้แจง    1. ให้นักเรียนศึกษาการแปรรูปปลาสลิดเค็ม เพื่อเป็นพื้นฐานในการนำไปประกอบอาหาร

                 2. แบ่งกลุ่มปฏิบัติงานกลุ่มละ 4-5 คน

                    3. เขียนรายงานผลการปฏิบัติงานและรายงานหน้าชั้น

                    4. ส่งผลผลิตการแปรรูปปลาสลิดเค็ม

               

อุปกรณ์

1.             ถังน้ำแข็งหรือกระติก         1              ใบ

2.             เขียง                                       1              อัน

3.             มีด                                          1              ด้าม

4.             กะละมัง                                                1              ใบ

5.             กระด้ง                                   1              ใบ

 

ส่วนผสม

1.             ปลาสลิด                                2              กิโลกรัม

2.             เกลือ                                       4              ถ้วยตวง

3.             น้ำแข็ง                                   2              กิโลกรัม

 

DSC_0125

 

 ปลาสลิดสด

 

 

ขั้นตอนการแปรรูปปลาสลิดเค็ม

 

1.             นำปลาสลิดสดที่ที่ล้างแล้วใส่ถังแช่น้ำแข็งประมาณ 20 นาที

 

DSC_0129

 

2.             นำปลาสลิดมาขอดเกล็ด

 

DSC_0136

 

3.             การตัดหัวปลาแล้วควักไส้ออก

 

DSC_0144

 

4.             นำปลาที่ทำเรียบร้อยแล้วมาใส่เกลือ ตั้งทิ้งไว้ 30 นาที

 

DSC_0157

 

5.             นำปลาที่ใส่เกลือแล้วมาทำการดองในถังและใส่น้ำแข็งเก็บไว้ 24 ชั่วโมง

DSC_0158

 

DSC_0161

 

 

6.             นำปลาที่ดองไว้ตักออกจากถังแช่  เพื่อความเค็มจะได้พอดีกับความต้องการ และนำมาล้างน้ำเพื่อทำความสะอาด

DSC_0162

DSC_0167

7.             นำปลาที่ล้างแล้วขึ้นตากบนกระด้งหรือตะแกรงที่เตรียมไว้  ควรตากในที่โล่ง ๆ  อากาศถ่ายเทได้สะดวกปลาจะแห้งเร็ว  ก่อนตากปลาต้องทำให้ครีบแผ่ออกปลาจะสวย

DSC_0171

สลิดแดดเดียว

                ระยะเวลาตาก  ตั้งแต่แดดเริ่มขึ้นประมาณ 11.00 น. ให้กลับข้างจนถึงเวลาประมาณ 15.00 น.  จึงเก็บปลาลงเข่งเรียงให้ดี  หรือใช้กระดาษห่อเก็บไว้ในตู้เย็น 

 

ผลิตภัณฑ์อาหารจากปลาสลิดเค็ม

 

1

20011_1~1

ปลาสลิดทอด

3HPNX0220d

    ปลาสลิดทอดแล่เอาก้างออก                        ปลาสลิด3รส

 

แบบบันทึกผลการปฏิบัติงาน

รายวิชา  ง 30233   ช่างอาหารไทย    ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

กว่าจะเป็น............ปลาสลิดเค็ม

 

วันที่ปฏิบัติงาน..........................................................   กลุ่มที่ .....................................

 

ชื่อผู้ร่วมงาน

                1 ................................................................................... ชั้น ....................................................

                2 ................................................................................... ชั้น ....................................................

          3 ................................................................................... ชั้น ....................................................

                4 ................................................................................... ชั้น ...................................................

                5 ................................................................................... ชั้น ...................................................

วัสดุและอุปกรณ์

                1 .............................................................................................................................................

                2 .............................................................................................................................................

                3 .............................................................................................................................................

                4 .............................................................................................................................................

                5 .............................................................................................................................................

                6 .............................................................................................................................................

                7 .............................................................................................................................................

 

ส่วนผสม

                1 ........................................................................... 

                2 ........................................................................... 

                3 ........................................................................... 

                4 ........................................................................... 

                5 ...........................................................................

                6  ..........................................................................

                7  ..........................................................................

                8  ..........................................................................

 

 

ขั้นตอนการปฏิบัติ

.....................................................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................

.....................................................................................................................................................................

................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................


ผลการปฏิบัติงานและแนวทางแก้ไข

                1   …………………………………………………………………………………………..

                2   …………………………………………………………………………………………..

                3   …………………………………………………………………………………………..

                4   …………………………………………………………………………………………..

                5   …………………………………………………………………………………………..

 

การคิดต้นทุนกำไร

                ทุน................................................................................................................................................

                แรง...............................................................................................................................................

                รวมต้นทุนทั้งสิ้น..........................................................................................................................

                จำนวนอาหารที่ได้........................................................................................................................

ราคาขาย......................................................................................................................................

                กำไรสุทธิ...................................................................................................................................

 

ความคิดเห็นของนักเรียนที่มีต่อผลการปฏิบัติงานครั้งนี้

............................................................................................................................................................................

............................................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................

....................................................................................................................................................................

 

เกณฑ์การประเมินการปฏิบัติงาน

รายวิชา  ง 30233   ช่างอาหารไทย    ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

กว่าจะเป็น............ปลาสลิดเค็ม

ชื่อผู้ประเมิน...............................................................................วันที่..........................................

ลักษณะงาน

คะแนน

คะแนน

ที่ประเมิน

4

3

2

1

ที่ได้

1. การเตรียม

ส่วนผสมในการปฏิบัติงาน

-เตรียมส่วนผสม

ได้ถูกต้องครบตามใบงาน

-เตรียมส่วนผสม

ไม่ครบ  ขาด  1  อย่าง

-เตรียมส่วนผสม

ไม่ครบ  ขาด 2 อย่าง

-เตรียมส่วนผสม

ไม่ครบ  ขาด  3อย่าง

 

2. ขั้นตอน

- ปฏิบัติตาม

- ปฏิบัติข้ามบาง

- ปฏิบัติข้ามบาง

- ไม่ปฏิบัติตาม

 

 การปฏิบัติงาน

ขั้นตอนในใบงาน

ขั้นตอนในใบงาน

ขั้นตอนในใบงาน

ขั้นตอนในใบงาน

 

 

ได้ถูกต้องทำงาน

ทำงานเสร็จ

ทำงานไม่เสร็จ

ทำงานไม่เสร็จ

 

 

 เสร็จตามเวลา

ตามเวลา

 ตามเวลา

 ตามเวลา

 

3. บันทึกผล

- บันทึกได้ถูกต้อง

- บันทึกผล

- บันทึกผล

- บันทึกผล

 

การปฏิบัติงาน

ครบตามแบบ

การปฏิบัติงาน

การปฏิบัติงาน

การปฏิบัติงาน

 

 

บันทึกรายงาน

ขาด 1 ข้อ

ขาด 2 ข้อ

ขาด 3 ข้อ

 

 

การปฏิบัติงาน

 

 

 

 

4. สรุปผลงาน

สำเร็จ

- ลักษณะของปลา

สลิดเค็ม  แห้ง  

ไม่แฉะ  น้ำหนักเบา   กลิ่นหอม

- ลักษณะของปลาสลิดเค็ม  ชื้น  หนังตึง  กลิ่นหอม

- ลักษณะของปลาสลิดเค็ม  แฉะ  แห้งดำ   หนังย่น

- ลักษณะของปลาสลิดเค็ม  แฉะ   แห้งดำ  หนังย่น กลิ่นไม่หอม

 

5. ความร่วมมือในการทำงานกลุ่มและขยันอดทน

ปฏิบัติงานช่วยกันทุกคนในกลุ่ม

ปฏิบัติงานช่วยกัน4-5 คนในกลุ่ม

ปฏิบัติงานช่วยกัน2-3 คนในกลุ่ม

ปฏิบัติงานช่วยกัน1-2  คนในกลุ่ม

 

 

เกณฑ์การให้คะแนน

 

ช่วงคะแนน

ระดับคุณภาพ

ความหมาย

17 – 20

4

ดีมาก

13 – 16

3

ดี

9 – 12

2

พอใช้

5 – 8

1

ปรับปรุง

 

 

แบบประเมินการนำเสนอผลงานกลุ่ม

รายวิชา  ง 30233   ช่างอาหารไทย    ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

 กว่าจะเป็น............ปลาสลิดเค็ม

วันที่........................................................................................................

รายการ

ชื่อกลุ่ม

วิธีนำเสนอ
4
คะแนน

เนื้อหา
4
คะแนน

ภาษา
4
คะแนน

เวลา
4
คะแนน

สร้างสรรค์งาน  4 คะแนน

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                               

ลงชื่อ...............................................................................ผู้ประเมิน

                                                                      (.................................................................)                                                                                                                                             .................../................../......................

เกณฑ์การให้คะแนน

 

ช่วงคะแนน

ระดับคุณภาพ

ความหมาย

17 – 20

4

ดีมาก

13 – 16

3

ดี

9 – 12

2

พอใช้

5 – 8

1

ปรับปรุง

                                                                                               

 

แบบสังเกตพฤติกรรมการทำงานร่วมกันของกลุ่ม

รายวิชา  ง 30233   ช่างอาหารไทย    ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3

 กว่าจะเป็น............ปลาสลิดเค็ม

วันที่.................................................................................

พฤติกรรมและระดับคะแนน

 

 

 

รายชื่อกลุ่ม

ร่วมปรึกษาวางแผนกับกลุ่ม

ทำงานเต็มความสามารถ

ตัดสินใจร่วมกัน

ยอมรับการตัดสินใจของกลุ่ม

การประเมิน

ผลงานของกลุ่ม

4

3

2

1

4

3

2

1

4

3

2

1

4

3

2

1

4

3

2

1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 ลงชื่อ................................................................ผู้ประเมิน

(.........................................................................)

..................../............................./....................

เกณฑ์การให้คะแนน

ช่วงคะแนน

ระดับคุณภาพ

ความหมาย

17 – 20

4

ดีมาก

13 – 16

3

ดี

9 – 12

2

พอใช้

5 – 8

1

ปรับปรุง

                                                                                                                               

 

 

 

 

แบบทดสอบหลังเรียน

 

เรื่อง ความรู้เกี่ยวกับปลาสลิดและการแปรรูปปลาสลิดเค็ม

                คำชี้แจง                 1.  แบบทดสอบชุดนี้มี  10  ข้อ  ใช้เวลาสอบ  5  นาที

                                                2.  ให้นักเรียนเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงคำตอบเดียว

1. ในสมัยรัชกาลที่ 4  ชื่อเรียกปลาสลิดในหมู่
    ข้าราชบริพาร คือข้อใด

     1. ปลาจริต                         2.  ปลาหาง

     3. ปลาใบไม้                                    4.  ปลากระดี่

2. “เซปัดเซียม” คือข้อใด

     1.  ชื่อตามราชาศัพท์                 
     2.  ชื่อวิทยาศาสตร์ 

     3.  ชื่อพันธุ์ปลาสลิดจากไทยที่ต่างประเทศเรียก   
  
  4.   ชื่อภาษาอังกฤษ

3. บุญ อินทรัมพรรย์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการประมง ได้

แนะนำการเลี้ยงปลาสลิดแบบใด

     1.  เลี้ยงในนาข้าวและในบ่อ    
     2.  เลี้ยงในบ่อตามที่รกร้างว่างเปล่า

     3.  ขุดบ่อสำหรับเลี้ยงปลาสลิดอย่างเดียว              
     4.  เลี้ยงรวมกับปลาชนิดอื่น ๆ ในบ่อธรรมชาติ

4. การเตรียมบ่อปลาสลิด   ขั้นตอนใดเป็นการทำ

    ให้ดินและน้ำเป็นกลางเหมาะแก่การเลี้ยงปลา

     1.  การตากบ่อ

     2.  การลอกเลน

     3.  การใส่ปูนขาว

     4.  การกำจัดศัตรูของปลาสลิด

5. ปลาสลิดจะโตและได้ขนาดจับ เมื่อเลี้ยง
    ปลาสลิดได้นานกี่เดือน

     1.  6 - 7   เดือน                    2.  6 - 8   เดือน

     3.  6 - 9   เดือน                   4.  6 – 11  เดือน

6.  การจับปลาสลิดควรจับในเดือนมีนาคม

     เพราะเหตุใด

     1.  ไม่ใช่หน้าฝน             

     2.   เป็นหน้าแล้งน้ำน้อยจับง่าย

     3.   ไม่เป็นฤดูวางไข่ของปลาสลิด               

     4.    เป็นช่วงเดือนที่ปลาโตได้ขนาดที่จะจับ

7. ปลาสลิดที่นิยมรับประทานกันแพร่หลาย
     คือ ปลาสลิดในรูปแบบใด

     1. ปลาสลิดสด                    2.  ปลาสลิดเค็ม

     3. ปลาสลิดดอง                  4.  ปลาสลิดปลาร้า

8. การตากปลาสลิด เราต้องกลับปลาในระหว่าง

    ตากเพื่ออะไร

             1. เพื่อให้ปลาแห้งเสมอกัน                             2. เพื่อให้มีรสชาติเดียวกัน

             3. เพื่อให้ปลามีสีเดียวกัน                
             4. เพื่อให้โดนแดดเหมือนกัน

9. ปลาสลิดที่ตากแห้งแล้วควรเก็บอย่างไร

     1. เก็บไว้ในอ่างปิดฝา      

     2. เก็บไว้ในไหปิดฝา

     3. เก็บในเข่งปิดฝา          

     4. เก็บในถังน้ำปิดฝา

10. ข้อใดไม่ใช่คุณค่าทางอาหารที่ได้จาก

      ปลาสลิด

     1. กรดอะมิโน             2. แคลเซียม  

     3. ไอโอดีน                  4. วิตามินซี

 

 

บรรณานุกรม

 

ชวลิต วิทยานนท์.  ปลาน้ำจืดไทย.  พิมพ์ครั้งที่ 5.  กรุงเทพฯ : นามีบุ๊คพับลิเคชั่นส์, 2548.

สำนักงานพาณิชย์จังหวัดสมุทรปราการ.  ปลาสลิด.  งานผลการศึกษา สมุทรปราการ :    สำนักงาน, 2536.
พฤกษ์ อำไพ.  ปลาสลิด.  กรุงเทพฯ
: กลุ่มเกษตรสัญจร, 2531.

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี.  เล่าเรื่องปลาสลิด.  [ออนไลน์].  เข้าถึงได้ที่ :  2553.
 http://th.wikipedia.org/wiki/ปลาสลิด.   (สืบค้นข้อมูลวันที่ : 30  ตุลาคม  2552).